Khám sức khỏe bắt buộc trước 31/10/2026: Doanh nghiệp cần gì?

Khám sức khỏe bắt buộc cho người lao động trước 31/10/2026: Doanh nghiệp và người lao động cần làm gì?

Thời hạn 31/10/2026 đang đến gần, và đây là mốc quan trọng mà mọi doanh nghiệp có sử dụng lao động đều phải đặc biệt lưu tâm. Theo quy định của pháp luật lao động hiện hành, người sử dụng lao động có trách nhiệm tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động, ít nhất một lần mỗi năm đối với lao động thông thường và ít nhất hai lần mỗi năm đối với người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Việc hoàn thành khám sức khỏe bắt buộc cho người lao động trước 31/10/2026 không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố then chốt bảo vệ sức khỏe lực lượng lao động, giảm thiểu rủi ro tai nạn nghề nghiệp và nâng cao năng suất chung.

Vậy doanh nghiệp và người lao động cần làm gì để đảm bảo tuân thủ đúng thời hạn? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định, hướng dẫn thực hiện và những lưu ý quan trọng.

1. Căn cứ pháp lý và thời hạn 31/10/2026

1.1. Quy định pháp luật về khám sức khỏe định kỳ

Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 và Nghị định 44/2016/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 140/2018/NĐ-CP) quy định rõ:

• Người sử dụng lao động phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động ít nhất mỗi năm một lần.
• Đối với người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: khám ít nhất 6 tháng một lần.
• Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 3 tháng trở lên đều thuộc diện áp dụng.

Thời hạn 31/10/2026 được hiểu là mốc cuối cùng để các doanh nghiệp hoàn thành việc khám sức khỏe cho người lao động trong năm 2026, tránh tình trạng chậm trễ, đối phó. Một số địa phương có thể ban hành kế hoạch cụ thể, yêu cầu doanh nghiệp gửi báo cáo trước ngày này.

1.2. Tại sao lại là 31/10/2026?

Thông thường, các cơ quan quản lý lao động địa phương sẽ ấn định thời hạn để tổng hợp tình hình khám sức khỏe trên địa bàn, phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về sức khỏe người lao động. Việc hoàn thành trước 31/10/2026 giúp doanh nghiệp có thời gian khắc phục nếu phát hiện bệnh lý, đồng thời đảm bảo quyền lợi cho người lao động trong năm tài chính.

2. Đối tượng nào bắt buộc phải khám sức khỏe?

Tất cả người lao động đang làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 3 tháng trở lên, không phân biệt loại hình doanh nghiệp, đều thuộc diện khám sức khỏe định kỳ. Cụ thể:

• Người lao động toàn thời gian, bán thời gian có hợp đồng từ 3 tháng trở lên.
• Người lao động thử việc nếu hợp đồng thử việc từ 3 tháng trở lên cũng cần khám sức khỏe trước khi ký hợp đồng chính thức.
• Người lao động làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại (theo danh mục do Bộ LĐTBXH và Bộ Y tế ban hành) phải khám định kỳ 6 tháng/lần.
• Người lao động cao tuổi, người khuyết tật (nếu có) cũng không nằm ngoài quy định, nhưng có thể được điều chỉnh phù hợp.

Ngoài ra, trước khi bố trí làm việc, doanh nghiệp còn phải tổ chức khám sức khỏe tuyển dụng để đánh giá khả năng đáp ứng công việc. Kết quả khám này cũng cần được lưu trữ và cập nhật.

3. Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ trước 31/10/2026?

3.1. Xây dựng kế hoạch khám sức khỏe chi tiết

Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ danh sách người lao động thuộc diện khám, phân loại theo nhóm nghề, mức độ rủi ro để bố trí lịch khám hợp lý. Kế hoạch cần nêu rõ:

• Thời gian khám dự kiến (nên chia thành nhiều đợt để không ảnh hưởng sản xuất).
• Địa điểm khám: cơ sở y tế đủ điều kiện khám sức khỏe lao động theo quy định (bệnh viện đa khoa, phòng khám đa khoa có giấy phép hành nghề).
• Kinh phí dự trù và nguồn chi trả (doanh nghiệp chi trả, không được thu tiền của người lao động).
• Nhân sự phụ trách, phối hợp với cơ sở y tế.

3.2. Lựa chọn cơ sở khám sức khỏe uy tín

Hiện nay, nhiều bệnh viện và phòng khám cung cấp dịch vụ khám sức khỏe doanh nghiệp với quy trình nhanh gọn, có thể khám lưu động tại công ty. Doanh nghiệp nên ưu tiên các cơ sở có đủ các chuyên khoa: nội, ngoại, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, da liễu, xét nghiệm máu, chụp X-quang, đo điện tim… Đặc biệt, với người lao động tiếp xúc với yếu tố độc hại, cần khám chuyên sâu về hô hấp, thính lực, thị lực, da liễu.

Một số bệnh viện lớn đang mở rộng dịch vụ khám sức khỏe doanh nghiệp, điển hình như động thái Đầu tư 1.500 tỉ mở rộng bệnh viện: Cơ hội cho nhân lực y tế? cho thấy nhu cầu chăm sóc sức khỏe người lao động ngày càng tăng.

3.3. Thông báo và tạo điều kiện cho người lao động

Doanh nghiệp phải thông báo trước ít nhất 7 ngày về thời gian, địa điểm khám để người lao động sắp xếp công việc. Trong thời gian khám, người lao động vẫn được hưởng nguyên lương theo quy định tại Điều 115 Bộ luật Lao động 2019. Nếu khám ngoài giờ, cần bố trí nghỉ bù hoặc trả thêm lương làm thêm giờ.

3.4. Lưu trữ hồ sơ và báo cáo cơ quan quản lý

Sau khi khám, doanh nghiệp cần thu thập sổ khám sức khỏe (bản giấy hoặc điện tử), tổng hợp kết quả và gửi báo cáo về Sở LĐTBXH và Sở Y tế địa phương trước ngày 31/10/2026 (hoặc theo hướng dẫn cụ thể của từng địa phương). Hồ sơ cần lưu giữ ít nhất 10 năm để phục vụ tra cứu khi cần.

4. Người lao động cần chuẩn bị gì?

4.1. Chủ động cung cấp thông tin sức khỏe

Người lao động nên chuẩn bị trước các giấy tờ: CMND/CCCD, thẻ BHYT (nếu có), đơn thuốc đang sử dụng, kết quả khám bệnh gần nhất (nếu có). Việc khai báo trung thực tiền sử bệnh lý, dị ứng thuốc, tiền sử tiếp xúc hóa chất sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác tình trạng sức khỏe.

4.2. Tuân thủ hướng dẫn của cơ sở y tế

Để kết quả khám chính xác, người lao động cần nhịn ăn sáng nếu có xét nghiệm máu, không uống rượu bia trước ngày khám, mặc trang phục thoải mái. Với nữ giới, nên tránh thời kỳ kinh nguyệt nếu khám phụ khoa.

4.3. Quyền lợi và trách nhiệm

Người lao động có quyền được biết kết quả khám sức khỏe của mình, được tư vấn về tình trạng bệnh và biện pháp phòng ngừa. Đồng thời, họ có trách nhiệm tham gia đầy đủ, đúng lịch, không trốn tránh vì sợ phát hiện bệnh. Nếu phát hiện bệnh nghề nghiệp, người lao động cần phối hợp với doanh nghiệp để được giám định và hưởng chế độ theo quy định.

5. Những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý

5.1. Không được cắt giảm nội dung khám

Một số doanh nghiệp vì tiết kiệm chi phí đã chỉ khám qua loa, bỏ qua các hạng mục quan trọng. Điều này vi phạm quy định và có thể bị xử phạt hành chính từ 5 đến 10 triệu đồng (theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP). Thậm chí, nếu để xảy ra tai nạn lao động do không khám sức khỏe đầy đủ, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

5.2. Khám sức khỏe cho lao động nữ, lao động chưa thành niên

Lao động nữ cần được khám thêm chuyên khoa phụ sản, lao động chưa thành niên cần khám nhi khoa và đánh giá thể lực phù hợp. Doanh nghiệp không được bố trí công việc nặng nhọc cho họ nếu kết quả khám cho thấy không đủ điều kiện.

5.3. Số hóa hồ sơ sức khỏe

Xu hướng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc số hóa sổ khám sức khỏe giúp doanh nghiệp quản lý tập trung, dễ dàng tra cứu và chia sẻ thông tin với cơ quan bảo hiểm xã hội. Một số nền tảng y tế số hiện nay cho phép doanh nghiệp đặt lịch khám, nhận kết quả trực tuyến, tiết kiệm thời gian và chi phí.

6. Hậu quả nếu không hoàn thành trước 31/10/2026

• Xử phạt hành chính: Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, không tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người lao động có thể bị phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 đồng đối với cá nhân, gấp đôi với tổ chức.
• Rủi ro tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Người lao động không được tầm soát kịp thời có thể mắc bệnh nặng, ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng lao động.
• Mất uy tín với người lao động: Doanh nghiệp không quan tâm đến sức khỏe nhân viên sẽ khó giữ chân người tài, giảm năng suất và tăng tỷ lệ nghỉ việc.
• Khó khăn trong việc giải quyết chế độ bảo hiểm: Khi không có hồ sơ khám sức khỏe đầy đủ, việc xác định bệnh nghề nghiệp, hưởng trợ cấp tai nạn lao động gặp nhiều trở ngại.

7. Kinh nghiệm thực tiễn từ các doanh nghiệp

Nhiều doanh nghiệp đã triển khai thành công bằng cách kết hợp khám lưu động tại nhà máy, chia ca khám linh hoạt, và ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý kết quả. Một số địa phương như Lâm Đồng, Nam Thụy Anh đang đẩy mạnh khám sức khỏe toàn dân, trong đó có người lao động, như bài viết Lâm Đồng, Nam Thụy Anh tăng tốc khám sức khỏe toàn dân: Người dân được lợi gì? đã phản ánh. Doanh nghiệp có thể học hỏi mô hình này để phối hợp với chính quyền địa phương.

8. Câu hỏi thường gặp (FAQ)

8.1. Khám sức khỏe bắt buộc cho người lao động trước 31/10/2026 có áp dụng cho tất cả doanh nghiệp không?

Có. Tất cả doanh nghiệp sử dụng lao động theo hợp đồng từ 3 tháng trở lên, không phân biệt quy mô, ngành nghề, đều phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ và hoàn thành trước thời hạn do cơ quan quản lý địa phương ấn định (thường là 31/10 hàng năm).

8.2. Chi phí khám sức khỏe do ai chi trả?

Theo quy định, người sử dụng lao động phải chi trả toàn bộ chi phí khám sức khỏe định kỳ cho người lao động, bao gồm cả chi phí đi lại (nếu có) và tiền lương trong thời gian khám.

8.3. Nếu người lao động không đi khám thì xử lý thế nào?

Doanh nghiệp cần nhắc nhở, yêu cầu người lao động tham gia. Nếu cố tình không đi khám, doanh nghiệp có thể áp dụng các biện pháp kỷ luật lao động theo nội quy công ty, nhưng không được sa thải vì lý do này. Tuy nhiên, nếu không khám mà vẫn tiếp tục làm việc, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm nếu xảy ra sự cố.

8.4. Khám sức khỏe định kỳ có phát hiện bệnh nghề nghiệp không?

Có, nếu khám đúng chuyên khoa và có xét nghiệm chuyên sâu. Khi phát hiện bệnh nghề nghiệp, doanh nghiệp và người lao động cần làm thủ tục giám định để được hưởng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.

8.5. Có thể khám sức khỏe ở phòng khám tư nhân được không?

Được, miễn là phòng khám có giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh và đủ điều kiện khám sức khỏe lao động theo quy định của Bộ Y tế. Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ giấy phép trước khi ký hợp đồng.

9. Kết luận và hành động ngay

Thời hạn 31/10/2026 không còn xa. Để tránh bị xử phạt và bảo vệ sức khỏe người lao động, doanh nghiệp cần khẩn trương lập kế hoạch, lựa chọn cơ sở y tế uy tín, thông báo đến từng người lao động và hoàn tất hồ sơ báo cáo. Người lao động cũng cần chủ động tham gia, chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và tuân thủ hướng dẫn y tế. Hãy coi đây là cơ hội để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng môi trường làm việc an toàn, khỏe mạnh.

Bạn có thể tham khảo thêm các bài viết liên quan để hiểu rõ hơn về quy trình khám sức khỏe và các quy định pháp luật hiện hành:

• Giấy khám sức khỏe xin việc cấp trong 20 phút có hợp lệ không?
• Khám sức khỏe cho học sinh, sinh viên TPHCM chưa đăng ký cư trú: Thủ tục và địa chỉ
• Rau củ quả mua 2-3 ngày vẫn tươi: Bí quyết bảo quản an toàn

Hãy hành động ngay hôm nay để đảm bảo tuân thủ đúng luật và chăm sóc sức khỏe cho đội ngũ lao động của bạn!